NOS Binnenlands nieuws

Abonneren op feed NOS Binnenlands nieuws NOS Binnenlands nieuws
NOS Binnenland
Bijgewerkt: 2 uur 42 min geleden

De uitzending van 21 januari

3 uur 9 min geleden
Avondklok of niet?

Volgens premier Mark Rutte "moeten we ons nog één keer schrap zetten, nu alle deskundigen waarschuwen voor een derde golf". Met de huidige besmettingscijfers en opkomst van de Britse variant is het kabinet dus overtuigd van de noodzaak van een avodklok. Of de Kamer dat ook is, moet vandaag blijken.

Wie is Kamala Harris?

De vicepresident van de kersverse Amerikaanse president Joe Biden is Kamala Harris. Zij is de eerste vrouw in die functie, met een Indiase moeder en een Jamaicaanse vader. Volgens Biden is ze "slim, taai, en ervaren. Ze heeft zich bewezen als een voorvechter van dit land", zei Biden eerder. Vanavond een portret van Kamala Harris.

Drie paarden mishandeld bij demonstratie in Amsterdam

3 uur 39 min geleden

Bij een demonstratie in Amsterdam afgelopen zondag zijn drie politie-paarden mishandeld door demonstranten. Dat zegt de burgemeester van de stad, Femke Halsema.

Een van de paarden werd vier keer op zijn hoofd geslagen met een metalen staaf. Het paard is acht jaar oud en werd voor de eerste keer ingezet.

Dierenarts

Ook de andere paarden werden op hun hoofd geslagen. Ze worden komende tijd goed in de gaten te houden door hun verzorgers en dierenartsen.

Nog nooit werden er zoveel pakketjes verstuurd in een jaar

3 uur 40 min geleden

Nog nooit moest postbedrijf PostNL zoveel pakketjes bezorgen als in 2020. Het waren er 337 miljoen!

Vooral toen halverwege december veel winkels moesten sluiten, kregen de bezorgers het druk. Veel mensen besloten hun cadeautjes voor de feestdagen online te bestellen.

Ophaalpunt

Ook op plekken waar je bestelde pakketjes kan afhalen, was het heel druk deze periode. Het huis van Jasmijne en Dylan is zo'n afhaalpunt. In de video hieronder zie je hoe ze dat aanpakken.

Omgewaaide bomen en problemen op de weg door harde wind

4 uur 34 min geleden

Harde wind heeft afgelopen nacht veel problemen en schade veroorzaakt. Op verschillende plaatsen in Nederland waaiden bomen om.

In de buurt van Utrecht viel een boom op een rijdende auto. De bestuurder raakte gelukkig niet gewond. De auto was wel beschadigd.

Het blijft nog even waaien. Vooral voor vrachtwagens en auto's met aanhangers is het lastig rijden. Daarom waarschuwt de ANWB om de komende uren niet de weg op te gaan.

Wekdienst 21/1: Debat Tweede Kamer over avondklok • Grote staking metaalsector

5 uur 38 min geleden

Goedemorgen! Om 10.15 uur start het coronadebat in de Tweede Kamer met als belangrijkste punt: wordt er ingestemd met de avondklok? Verder gaan duizenden medewerkers in de metaalsector staken.

Vanochtend staat er een stevige zuidwestenwind met eerst nog zware windstoten. Gedurende de dag neemt de wind af. De zon schijnt geregeld en er kan nog een bui vallen. Het wordt 8 graden. Morgen een afwisseling van zon en wolkenvelden en het wordt dan 7 graden.

Ga je de weg op? Hier vind je het overzicht van de werkzaamheden. Check hier de dienstregeling voor het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De nieuwe Amerikaanse president Joe Biden laat er geen gras over groeien: direct na zijn aankomst in het Witte Huis heeft hij stappen gezet om het beleid van zijn voorganger ongedaan te maken.

Zo gaf hij opdracht tot de herintreding van de Verenigde Staten tot het klimaatakkoord van Parijs. Ook stelde hij een mondkapjesplicht in voor bezoekers van overheidsgebouwen en beëindigde hij de noodtoestand waarmee geld werd vrijgemaakt voor de grensmuur met Mexico. In totaal tekende Biden vijftien decreten.

Daarna hield hij een persbriefing waarin hij aangaf dat "waarheid en transparantie" moeten terugkeren naar de persruimte van het Witte Huis.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De inauguratie van de nieuwe president leverde veel inspiratie op voor creatievelingen. De ceremonie was amper afgelopen, of er gingen talloze memes rond op sociale media. Vooral de verveelde houding en de wollen wanten van Bernie Sanders deden het goed:

Joe Biden baarde opzien met zijn enorme familiebijbel:

Lady Gaga werd, vanwege haar outfit, vergeleken met een personage uit de film The Hunger Games.

Fijne dag!

Het is al eeuwen populair, wat vind jij van knikkeren?

5 uur 41 min geleden

Vanavond begint een nieuw tv-programma helemaal over knikkeren. Het heet Marble Mania. We hebben er drie vragen en antwoorden over in de video hierboven.

Altijd leuk?

Knikkeren is al eeuwen populair. Jij hebt het vast ook wel eens gedaan. Maar wat vind jij eigenlijk van het spelletje? Reageer op onze stelling!

'Wij ben vrij': de unieke brieven van een slavenopstand

6 uur 2 min geleden

"Als de gouverneur wil de grond hebbe van Berbice, die sal je krijgen", luidde het aanbod dat de gezaghebber van de beruchte Nederlandse kolonie in mei 1763 kreeg. "Maar dan moet je ook sien, dat je nieuwe slaven krijgt, maar wij ben vrij."

Aan het woord is Coffy, de vrijgevochten slaaf die een maandenlange opstand leidde in Berbice, het huidige Guyana. Zijn correspondentie is nu te zien op een tentoonstelling in het Nationaal Archief, eerst online, na de lockdown ook in het echt. Unieke stukken, omdat de stemmen van totslaafgemaakten vaak ontbreken in de officiële geschiedschrijving.

De in Suriname geboren schrijver Karin Amatmoekrim is blij dat het verhaal na 250 jaar meer aandacht krijgt in ons land. Ze schreef eerder voor De Correspondent over deze onbekende geschiedenis. "Het is zo jammer dat er zoveel geschiedenis is weggestopt."

"Coffy is in Guyana een nationale held, het begin van de opstand is een nationale feestdag. Zijn verhaal nuanceert het bestaande beeld: het is niet zo dat mensen eeuwenlang lijdzaam in slavernij hebben geleefd. Men probeerde verzet te plegen. Alleen daarom is het al een belangrijk verhaal."

'Naar de barrebiesjes'

De ellende in Berbice was spreekwoordelijk. Wie "naar de barrebiesjes ging" kreeg te maken met het genadeloze klimaat en aanhoudende tropische ziektes, verergerd door de brute slavernij in het gebied. Omdat de kolonisten met ruim tien tegen een in de minderheid waren, was er een constante dreiging van geweld en werd verzet zwaar bestraft.

Op 23 februari 1763 escaleerde het totaal. Op de plantage Magdalenenburg vermoordden slaven hun witte opzichter. Bewoners van naburige landgoederen sloten zich bij de opstand aan, onder wie ook Coffy, die als kind vanuit West-Afrika was geroofd. Witte kolonisten, gedecimeerd door tropische ziektes, konden geen weerstand bieden.

De verovering van plantage Peereboom werd een slachting. Gebouwen werden in brand gestoken en de opstandelingen braken hun belofte van een vrije aftocht. Vluchtende Europeanen werden beschoten of verdronken. Achterblijvers waren er nog slechter aan toe: een werd doodgegeseld, een ander geradbraakt, nog een gevild.

Coffy had in enkele dagen bereikt wat hij wilde. De Nederlanders waren op de vlucht, Fort Nassau werd door hen in brand gestoken om te voorkomen dat de rebellen het zouden innemen. Coffy riep zichzelf uit tot de nieuwe gouverneur en opende onderhandelingen met zijn verdreven voorganger Van Hoogenheim. Zijn "Waerschouwing aen de Heer Gouverneur" is te zien op de tentoonsteling.

Van Hoogenheim kan volgens hem maar beter "met de schepen na Hollant gaan soor gou als mogelijk is", want anders zal hij "met een groot getal volk koomen om te vegten". In een later schrijven is hij opvallend verzoenend: hij wil de kolonie best delen. Ik "wil niet meer voor mijn behouden, als 4 plantagien met mijn volk. Wat dat overige aanbelangt, dat is voor Jouluij."

"Het verhaal is interessant omdat het perspectief gekanteld wordt", stelt Amatmoekrim." De Afrikanen zeggen: we hebben jullie helemaal verslagen, maar jullie hoeven niet weg. Neem de kust, daar hebben jullie wat je verlangen, dan nemen wij de binnenlanden, waar wij ons thuis voelen. Interessant om te zien hoe iemand een onderdrukker omverwerpt en toch zegt: jullie hoeven dit land niet uit."

"Misschien is dat wel een eigenschap van een groot leider: pragmatisch kunnen denken. Hij weet dat een gestrekt been niet wint, dat er samenwerking moet komen."

'Geene quade gedagten'

Coffy legt in de brieven zelfs uit dat hij de gouverneur niks kwalijk neemt, hij heeft "geene quade gedagten". "Dat de Heer Gouverneur niet oorsak seie aan de oorlog, dat weeten wij wel", schrijft hij. Het gaat hem om de hardvochtige meesters, die "het volk Seere mishandelt hebben, en og over de natur met schleegen en shwippen getracteert", buitengewoon zwaar mishandeld dus.

"Die details zijn veelzeggend", merkt Amatmoekrim op. "Door tijdgenoten werden de opstandelingen barbaren genoemd, zwarte duivels. Maar het maakt uit door wie het verhaal verteld wordt. De een zijn terrorist is de ander zijn vrijheidsstrijder. Wie nu het verhaal leest denkt misschien: ik hoop dat ik hetzelfde had gedaan."

Coffy's maandenlange toenaderingspogingen zouden hem fataal worden. Van Hoogenheim rekte tijd, wachtend op nieuwe troepen en hopend dat interne strijd de rebellen zou verzwakken. De gematigde Coffy legde het inderdaad af tegen zijn militantere adjudanten en pleegde zelfmoord. Enkele maanden later, in maart 1764, maakte versterking uit Nederland een eind aan de opstand.

Tientallen blanken en 1800 slaven overleefden de strijd niet, de eerste grote slavenopstand op het Amerikaanse continent. De leiders werden door de teruggekeerde machthebbers gruwelijk gedood. Gemarteld, opgehangen, geradbraakt of verbrand op een brandstapel. Met klein vuur, zodat het lijden lang duurde.

"Het is belangrijk zulke verhalen te herinneren. Sommige Nederlanders zijn er misschien huiverig voor om die andere geschiedenis te vertellen, omdat het kan voelen als een afrekening. Alsof iemand zich schuldig zou moeten voelen. Maar het ligt genuanceerder: zelfs toen de opstand was neergeslagen waren er nog witte mannen en vrouwen die spraken over de onvoorstelbare moed van de opstandelingen."

"Als je openstaat voor de verhalen om je heen, zie je dat het niet zwart-wit is."

Omgewaaide bomen en verkeerswaarschuwingen door harde wind

6 uur 7 min geleden

Zware windstoten hebben in sommige delen van het land tot overlast geleid. In onder meer Brabant, Gelderland en Utrecht waaiden bomen om en op het spoor leidde de harde wind tot vertragingen.

De ANWB waarschuwt dat het rijden met lege vrachtwagens en aanhangers nu lastig is. Op de A27 richting Almere is een vrachtwagen gekanteld. De weg tussen Almere Haven en knooppunt Almere was daarom een tijd afgesloten. De N307 tussen Enkhuizen en Lelystad, de Houtribdijk, was vanmorgen enige tijd dicht voor vrachtverkeer en auto's met aanhanger.

In Arnhem raakten de takken van een omvallende boom een appartementencomplex, waardoor een raam brak. Ook in onder andere Boxtel, Eindhoven, Sevenum en Lage Vuursche werd stormschade gemeld.

Op meerdere plekken in het land kwamen bomen op auto's terecht:

Het KNMI heeft voor heel Nederland, behalve voor de zuidelijke provincies, code geel afgegeven. Er kunnen nu nog steeds zware windstoten voorkomen, tot zo'n 80 kilometer per uur landinwaarts. Aan de kust kan de windsnelheid toenemen tot 90 à 100 kilometer per uur.

De zwaarste windstoot tot nu toe werd vannacht gemeten bij IJmuiden. Daar bereikte de wind een snelheid van 127 kilometer per uur, meldt Weeronline.

Volgens het KNMI neemt de wind in de loop van de ochtend en het begin van de middag weer af.

Weinig toezicht na veroordeling voor mensenhandel

7 uur 39 min geleden

Mensenhandelaren worden na een veroordeling maar weinig begeleid door de reclassering. Dat staat in een rapport van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen. De instantie bekeek gegevens over daders over een periode van vijf jaar.

Tussen 2015 en 2019 werden zo'n 450 mensen veroordeeld tot een gevangenisstraf wegens mensenhandel. In de meeste gevallen ging het om seksuele uitbuiting, zoals gedwongen prostitutie. In diezelfde periode hebben 135 daders onder toezicht van de reclassering gestaan.

Opvallend weinig, vindt Nationaal Rapporteur Herman Bolhaar. "We zouden moeten willen weten waarom deze daders zo weinig begeleid worden", zegt hij. "Zeker omdat een deel van de daders zo jong is."

Een op de drie daders van seksuele uitbuiting is jonger dan 23 jaar, blijkt uit het onderzoek. Ook slachtoffers zijn vaak nog jong, soms zelfs minderjarig. Volgens Bolhaar is de jonge leeftijd van zowel daders als slachtoffers verontrustend en is goede begeleiding belangrijk om herhaling te voorkomen.

Advies

De rechter bepaalt of reclasseringstoezicht nodig is. Een dader moet zich dan houden aan bepaalde regels en voorwaarden, zoals een verplichte behandeling of agressietraining. En dat wordt gecontroleerd door de reclassering. Het Openbaar Ministerie kan de rechter vragen om het toezicht op te leggen. De reclassering adviseert daar dan eerst over, op verzoek van het OM.

Reclassering Nederland ziet ook dat toezicht ontbreekt in een deel van de mensenhandelzaken. "Een oplossing zou kunnen zijn dat wij in deze zaken standaard opdracht krijgen van het Openbaar Ministerie om advies uit te brengen", zegt een woordvoerder. Dat zou het aantal keren dat de rechter daadwerkelijk reclasseringstoezicht oplegt, kunnen vergroten.

Het OM zegt dat toezicht alleen mogelijk is als iemand mee wil werken en ook bekent. Dat is bij mensenhandel vaak niet het geval. Daarnaast kan toezicht alleen als de rechter - naast de onvoorwaardelijke straf - ook een voorwaardelijk deel oplegt, als stok achter de deur. Dat gebeurt niet altijd, omdat rechters er soms voor kiezen om de dader zo lang mogelijk in de gevangenis te houden.

Gebrek aan bewijs

De Nationaal Rapporteur constateert verder dat het aantal verdachten van mensenhandel de afgelopen jaren is afgenomen, terwijl het aantal signalen over deze vorm van criminaliteit juist steeg. Ook neemt het aantal zaken dat wordt geseponeerd toe. In 2016 eindigde een kwart van de zaken voortijdig, in 2019 was dat gestegen tot veertig procent. Meestal was dat wegens gebrek aan bewijs.

Tot slot ziet de Nationaal Rapporteur dat er relatief weinig veroordelingen zijn voor arbeidsuitbuiting en dat daarvoor ook lichter wordt gestraft. Volgens Bolhaar is dat zorgelijk, omdat het aantal kwetsbare mensen op de arbeidsmarkt groot is.

Het Openbaar Ministerie stelt dat het na 2015 juridisch lastiger is geworden om uitbuiting te bewijzen. "Een zaak die niet aan die hoge eisen voldoet, zal door het OM niet worden aangebracht bij de rechter", aldus een woordvoerder.

Nieuwe marinierskazerne in Nieuw-Milligen over acht jaar klaar

wo, 20/01/2021 - 22:57

De nieuwe marinierskazerne in het Gelderse Nieuw-Milligen kan waarschijnlijk eind 2028 in gebruik worden genomen. Dat schrijft staatssecretaris Visser aan de Tweede Kamer. Na hevig verzet van mariniers besloot het kabinet vorig jaar om de nieuwe kazerne niet in Vlissingen, maar in Nieuw-Milligen te bouwen.

De huidige gebouwen op het terrein zijn sterk verouderd, schrijft Visser. Daarom worden die voor het grootste deel gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Ze schat dat het gereedmaken van de kazerne tussen de 250 miljoen en 1 miljard euro kost.

Modern en duurzaam

De kazerne moet plaats bieden aan ruim 2100 mariniers. Volgens Visser wordt het complex modern, functioneel en duurzaam. Zo worden de mogelijkheden voor zonnepanelen en warmtekoudeopslag onderzocht. Ook overweegt Defensie om meer energie op te wekken dan de mariniers zelf gebruiken, waardoor er duurzame energie overblijft.

De komende jaren bepaalt Defensie wie de bouw zal uitvoeren en in de tussentijd kunnen de voorbereidende werkzaamheden al beginnen. De daadwerkelijke bouw neemt ongeveer vier jaar in beslag. Op basis van de huidige planning denkt Visser dat de kazerne dus eind 2028 kan worden opgeleverd.

Verzet mariniers

De nieuwe locatie voor de marinierskazerne was jarenlang een heet hangijzer. Het kabinet hield lange tijd vast aan het plan om in Vlissingen de Michiel Adriaanszoon de Ruyterkazerne aan te leggen, vernoemd naar de zeventiende-eeuwse zeeheld die in de Zeeuwse plaats was geboren.

De meeste mariniers wonen in de omgeving van de huidige kazerne in Doorn. Velen waren niet bereid om naar Zeeland te verhuizen en dreigden hun baan op te zeggen.

Toen staatssecretaris Visser vorig jaar bekendmaakte dat de marinierskazerne toch niet in Vlissingen zou komen, leidde dat tot grote woede in Zeeland. Ter compensatie besloot het kabinet in juni om onder meer een zwaarbeveiligde rechtbank en gevangenis aan te leggen in de provincie en de treinverbinding vanuit de Randstad te verbeteren. Ook maakte premier Rutte excuses.

Werkt het vaccin net zo goed als je de tweede prik uitstelt?

wo, 20/01/2021 - 19:57

Mensen die met het coronavaccin van Pfizer/BioNTech worden gevaccineerd zullen hun tweede injectie straks ongeveer twee weken later ontvangen dan wordt aangeraden. Is de werkzaamheid tegen covid-19 dan nog steeds 95 procent?

Volgens hoogleraar immunologie Marjolein van Egmond van het Amsterdam AMC is het verantwoord om de tweede prik iets later te geven. "Die tweede prik is heel belangrijk, maar een aantal weken later maakt niet heel veel uit." Volgens Van Egmond moet het niet een half jaar duren, dat is te lang.

Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) - dat namens Nederland betrokken was bij de goedkeuring van het vaccin - meldt dat dit uitstel geen effect heeft op de veiligheid van het vaccin. Ook is het niet aannemelijk dat de werkzaamheid van het vaccin daardoor afneemt, laat een woordvoerder weten.

Aanpassing richtlijn

De vaccinatierichtlijn van het RIVM schrijft tot nu toe voor dat mensen hun tweede prik 19 tot 28 dagen na de eerste injectie ontvangen. Het streven is om 21 dagen tussen de vaccinaties te laten zitten: precies drie weken.

Dat is niet voor niets. Farmaceut Pfizer heeft de werkzaamheid van het vaccin onderzocht bij mensen die hun tweede dosis ontvingen tussen de 19 en 42 dagen na de eerste dosis. "98 procent van de deelnemers hield zich aan de periode van 3 weken", zegt een woordvoerder van Pfizer in antwoord op vragen van de NOS.

Alternatieve dosering

In het onderzoek dat leidde tot de goedkeuring van het vaccins kwam het dus zelden voor dat mensen tweede injectie pas na 42 dagen ontvingen. "Maar gezondheidsautoriteiten kunnen natuurlijk kiezen voor een alternatief doseringsschema", aldus de woordvoerder.

Daar koos minister De Jonge vandaag dus voor. Bij nieuw in te plannen afspraken wordt de tweede injectie zo'n twee weken uitgesteld. Die moet nu 35 tot 42 dagen na de eerste prik worden gegeven.

De minister verandert het schema op basis van een gezamenlijk advies van de Gezondheidsraad en het Outbreak Management Team (OMT). Uitstel kan volgens hen tot 6 weken. "Zo kunnen sneller meer personen worden gevaccineerd en beschermd tegen Covid-19", luidt het advies.

Toch noemt Van Egmond de situatie niet ideaal. "Uiteindelijk is het veiligst als je het vaccin precies toedient zoals Pfizer het heeft onderzocht."

Maar de hoogleraar vindt dat er goede argumenten zijn om het wél te doen. "Je wil zo snel mogelijk zo veel mogelijk mensen vaccineren, vooral nu met de oprukkende Britse variant. Nood breekt wet."

Voortschrijdend inzicht

Langer dan 6 weken wachten met de tweede injectie wordt op dit moment ontraden door farmaceut Pfizer, het CBG, de Gezondheidsraad en het OMT. De laatste twee verwachten dat meer dan 6 weken uitstel een "suboptimale bescherming geeft tussen de eerste en de tweede vaccinatie".

In de toekomst veranderen de adviezen mogelijk weer. In het Verenigd Koninkrijk wordt nu onderzoek gedaan naar het uistellen van de tweede prik tot 12 weken na de eerste injectie. Dat kan leiden tot nieuwe inzichten en andere adviezen.

Veel sporttrainingen beginnen eerder door avondklok

wo, 20/01/2021 - 19:11

Voor sommige sportende kinderen is de avondklok een probleem. Een deel van de trainingen is namelijk pas rond half 9 afgelopen. Kinderen zouden dan ook nog naar huis moeten fietsen. Met een avondklok zou dat verboden zijn.

Oplossing

Gelukkig hebben veel sportverenigingen een oplossing bedacht. Ze hebben besloten om de trainingen eerder te laten beginnen. Hierdoor zijn de kinderen eerder klaar en zijn ze voor 20:30 uur weer thuis.

Ook bij sportclub Zwaluwen Utrecht zullen sommige trainingen iets eerder beginnen. In de video hieronder zie je wat de sportende kinderen van de avondklok én de oplossing van hun sportclub vinden.

Het OMT denkt dat een avondklok een flink effect heeft. Waar is dat op gebaseerd?

wo, 20/01/2021 - 18:03

Er komt een avondklok. Tenminste, als de Tweede Kamer ermee instemt. Veel partijen waren eerder niet overtuigd van het effect, maar het kabinet zei vandaag: ja, een avondklok is nodig.

Jaap van Dissel van het RIVM zei eerder nog dat het effect van een avondklok niet te voorspellen was, maar in het laatste OMT-advies wordt toch een cijfermatige onderbouwing gegeven: het R-getal, dat aangeeft hoeveel anderen één geïnfecteerd persoon gemiddeld besmet, kan er met 8 tot 13 procent door verminderen. Daarmee hebben het OMT en het kabinet de avondklok geluid, maar waar hangt de klepel?

Het OMT heeft vier onderzoeken bekeken: twee naar het effect van afzonderlijke maatregelen om verspreiding van corona tegen te gaan, van het sluiten van winkels tot een lockdown, en twee studies over de situatie in Frankrijk.

"Het blijft altijd een beetje bij een beste gok geven", zegt epidemioloog Alma Tostmann van het Radboudumc. "Naast een direct effect kan een avondklok ook als extra effect hebben dat de urgentie benadrukt wordt om de basismaatregelen beter na te leven, zoals je laten testen bij klachten en thuisblijven als je positief bent."

Demissionair minister De Jonge legt uit waarom volgens het kabinet een avondklok nodig is:

Groot probleem is dat het effect van afzonderlijke maatregelen lastig te meten is. In andere landen - zoals Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en België - is eerder al een avondklok ingevoerd, maar altijd in combinatie met andere maatregelen. Als de besmettingen vervolgens naar beneden gaan is eigenlijk niet uit elkaar te trekken hoeveel elke losse maatregel heeft bijgedragen.

Dat onderkent ook Van Dissel: "Er is geen land dat als enige maatregel een avondklok heeft", zei hij in de technische briefing. "Het blijft bij een schatting, dit is grofweg het effect dat je verwacht."

De onderzoeken die Van Dissel aanhaalt, geven ook niet bepaald een eenduidig beeld. In één van de studies wordt het effect geschat van het "terugbrengen van individuele reisbewegingen". Die interventie zou het R-getal gemiddeld met 0,08 tot 0,13 terugdringen, maar is breder dan alleen een avondklok: het gaat om het terugdringen van álle reisbewegingen.

In een ander onderzoek wordt gesproken over het effect van 'stay-at-home-orders', oftewel de verplichting om thuis te blijven. Die reduceert de R gemiddeld met 10 procent. Maar opnieuw is dat een bredere maatregel dan alleen een avondklok.

Franse avondklok

In twee andere onderzoeken is gekeken naar de ervaringen in Frankrijk met een avondklok. Dat het aantal besmettingen afneemt na het invoeren van een avondklok is duidelijk. Maar hoeveel de avondklok daaraan bijdraagt niet. In één van de onderzoeken wordt gesuggereerd dat de avondklok besmettingen onder 60-plussers het meest terugdringt. Het OMT adviseert juist een avondklok omdat die het effectiefst zou zijn bij 18 tot 25-jarigen.

De avondklok heeft in Frankrijk ook andere tijden: eerst van 20.00 uur tot 06.00 uur, inmiddels zelfs van 18.00 tot 06.00 uur. De avondklok die Nederland wil invoeren loopt van 20.30 uur tot 04.30 uur. Oftewel: de onderzoeken geven een diffuus beeld en de precieze maatregel en de context waarin die wordt ingevoerd zijn anders dan in landen die er al ervaring mee hebben.

Een woordvoerder van het RIVM zegt desgevraagd dat het exacte effect voorspellen en meten erg lastig is. Op basis van de vier onderzoeken, waarin nergens direct het effect van een avondklok beschreven wordt, heeft het OMT een eigen schatting gemaakt waartoe het in de Nederlandse situatie "zou kunnen leiden", aldus de woordvoerder.

"Heel veel is afhankelijk van de kenmerken van de epidemie", zegt ook Alma Tostmann. "Hoeveel besmettingen zijn er, welke andere maatregelen gelden er al, hoe goed houden mensen zich eraan? Alles is met onzekerheid omkleed, dat geldt ook voor andere maatregelen."

Premier Rutte kondigde meer maatregelen aan dan alleen een avondklok:

Het lijkt dan ook tegenstrijdig dat het OMT nu wel een redelijk precieze schatting geeft. In november gaf Van Dissel nog als voorbeeld in de Kamer: "Wij hebben geen tabellen die zeggen: een avondklok heeft 0,05 effect op de R-waarde."

Tegelijkertijd baseert de Tweede Kamer de steun voor de invoering van een avondklok wel deels op de cijfermatige onderbouwing die er nu toch ligt. Partijen hadden gevraagd om een zo concreet mogelijke berekening van het effect van de avondklok op het R-getal, zoals de ChristenUnie vorige week.

Contacten reduceren

Voor de avondklok zou het nu wel mogelijk zijn "er een getal op te plakken", aldus Van Dissel in de technische briefing, waar dat voor alternatieven zoals een sociale bubbel - waarbij je een maximaal aantal mensen per week mag zien - volgens hem niet uit de literatuur te halen valt. Het enige wat zeker is, is dat minder contacten tot minder besmettingen leiden.

Er moet niet al te veel nadruk gelegd worden op het precieze effect van de avondklok, zegt Alma Tostmann: "Waar het uiteindelijk om gaat is het aantal contacten van mensen reduceren. Dat kan door een avondklok, maar ook door het aantal bezoekers dat iemand per dag of per week mag ontvangen te verminderen."

Of zoals demissionair minister De Jonge het tijdens de persconferentie verwoordde: "Het is geen wiskunde en tegelijkertijd wel wiskunde."

Dit willen jullie weten over de avondklok

wo, 20/01/2021 - 16:54
Wat is er gebeurd? Gaat die avondklok nou wel of niet in?

Het antwoord is: waarschijnlijk wel. Het kabinet wil dat graag, maar omdat ze vorige week zijn afgetreden kunnen ze dat niet meer zomaar beslissen. De Tweede Kamer moet er eerst nog over stemmen en een meerderheid van de Kamerleden moet dan voor zijn.

Een aantal partijen, zoals GroenLinks en D66, twijfelen nog of ze dat gaan doen. Als er geen meerderheid komt, gaat de avondklok niet door. Donderdag gaat de Tweede Kamer in debat hierover.

Als ze voor de avondklok stemmen, gaat die zaterdag of zondag in en blijft-ie tot en met 9 februari gelden.

Waarom wil het kabinet een avondklok invoeren?

Om ervoor te zorgen dat het coronavirus zich niet verder verspreidt. Ook is er een Britse variant waar veel experts en artsen zich zorgen over maken. Die blijkt besmettelijker te zijn, waardoor er meer mensen ziek worden. En er zijn ook andere varianten uit andere landen.

In andere landen heeft zo'n avondklok volgens de overheid daar geholpen om het aantal besmettingen omlaag te krijgen.

Er was in de Tweede Kamer ook veel weerstand en discussie over. Niet iedereen is of was het eens met de avondklok. Het zou een deel van je vrijheid wegnemen.

Wat zijn de uitzonderingen?

Je mag tijdens de avondklok naar buiten in geval van nood. Ook als jij of iemand die bij jou is dringend (medische) hulp nodig heeft, hoef je je niet aan de avondklok te houden.

Hetzelfde geldt als je naar een uitvaart, examen/tentamen of rechtszaak moet. Ook je hond mag je nog uitlaten, maar dit moet wel in je eentje.

Bij al die dingen moet je een papiertje bij je hebben waar op staat dat je om die reden naar buiten moet. Premier Rutte noemt dat een Eigen Verklaring Avondklok.

Als je moet werken en je baas daarvoor een zogenoemde werkgeversverklaring heeft geschreven, mag je buiten zijn.

Kunnen restaurants eten blijven bezorgen? En kun je nog eten afhalen?

Als je een werkgeversverklaring hebt, zo'n briefje van je baas dus, mag je gewoon nog na het ingaan van de avondklok eten thuis bezorgen bij mensen. Je kunt dus ook na 20.30 uur nog een pizza bestellen.

Afhalen bij het restaurant zelf mag na 20.15 uur niet meer.

Sluiten supermarkten eerder?

Ja. Voor supermarkten die normaal gesproken tot later dan 20.00 uur open zijn, geldt dat ze eerder dichtmoeten. Dat zou dan uiterlijk om 20.15 uur zijn. Supermarkten zijn nog aan het overleggen of bijvoorbeeld vakkenvullers dan ook moeten stoppen of nog doorwerken en met een briefje van hun baas naar huis gaan.

Wordt de OV-dienstregeling anders?

Nee, de trams, bussen, treinen en metro's blijven gewoon rijden, ook na het ingaan van de avondklok. Dat komt omdat mensen die 's avonds naar hun werk moeten, bijvoorbeeld in het ziekenhuis, soms afhankelijk zijn van het OV om op hun werk te komen.

Wel geldt nog steeds: reis alleen met het OV als het echt niet anders kan, draag een mondkapje en houdt zoveel mogelijk afstand. Als je geen goede reden hebt om 's avonds buiten te zijn, mag je uiteraard ook niet met het OV reizen.

Mag je nog sporten?

Wat we weten is dat sportclubs nu hun roosters aan het aanpassen zijn, zodat jij niet meer in de avond hoeft te sporten. Check dit dus ook even bij je vereniging. Je moet er wel echt voor zorgen dat je voor 20.30 uur thuis bent. Sowieso mag je alleen buitensport doen en alleen tot en met 17 jaar.

Mag je nog naar de kerk, moskee, synagoge of een ander gebedshuis?

Overdag wel, van 20.30 uur tot 04.30 uur niet meer. Eén uitzondering: als er een uitvaart is, mag je wel tijdens de avondklok naar de kerk, moskee en synagoge of een ander gebedshuis.

Wat gebeurt er als je je niet aan de avondklok houdt?

Als je betrapt wordt door bijvoorbeeld handhaving of politie en je hebt geen goede reden om buiten te zijn, krijg je geen waarschuwing maar krijg je een boete van 95 euro. Je krijgt geen strafblad. Het is wel strafbaar om zo'n bewijs dat je van je werk krijgt om buiten te mogen zijn, gaat vervalsen.

Komen er behalve de avondklok nog meer coronaregels bij?

Ja. Eerst mocht je nog twee mensen thuis uitnodigen, maar dat is veranderd in één bezoeker. Dat is ook gelijk het maximum per dag. Je mag dus maar met één vriend of vriendin per dag afspreken.

Bij een uitvaart mogen nog 50 mensen zijn, eerst waren er dat 100.

Vanaf zaterdag moet iedereen die met het vliegtuig Nederland binnenkomt op het vliegveld een coronasneltest doen. Als je eenmaal verder mag, moet je tien dagen verplicht in quarantaine, eerst was dit nog een advies. De overheid gaat kijken hoe ze kunnen blijven controleren dat mensen zich eraan houden.

Er mogen geen vliegtuigen uit Groot-Brittannië, Zuid-Amerika en Zuid-Afrika landen in Nederland. Dat komt daar veel besmettingen zijn met nieuwe varianten van het virus.

Minister Dekker verleent met tegenzin gratie in beruchte moordzaak

wo, 20/01/2021 - 16:31
Cevdat Y. schoot in 1983 zes mensen dood in het Delftse café 't Koetsiertje.

We gaan veel vaker 's avonds op pad dan aan het begin van de coronacrisis

wo, 20/01/2021 - 16:11

Als de avondklok wordt ingevoerd, en mensen zich eraan houden, zullen aanzienlijk minder mensen tussen 20.30 uur en 04.30 uur in de auto, de trein of de bus stappen. Momenteel is het op de weg en in het openbaar vervoer in de avond en nacht aanzienlijk drukker dan in de eerste week van de coronamaatregelen.

Op de weg was het vorige week op werkdagen tussen 20.00 uur en 04.00 uur bijna 19 procent drukker dan in de week van 16 tot en met 22 maart vorig jaar. Dat blijkt uit cijfers die het Nationaal Dataportaal Wegverkeer, het centrale verzamelpunt van verkeersdata, aan de NOS heeft verstrekt. Het NDW meet het verkeer op snelwegen, provinciale wegen en in steden, en telt zowel fietsers als autoverkeer en vrachtverkeer.

In onderstaande grafiek is te zien hoeveel verkeer er was in week 10 van 2020 (voor de coronamaatregelen), twee weken later en vorige week. De aantallen zijn de gemiddelden van meer dan 200 meetpunten. Op weekeindavonden was het verschil nog groter, er was vorig weekend ruim 31 procent meer verkeer dan in de gemeten week in maart vorig jaar.

In het openbaar vervoer werd in de week van 16 tot en met 22 maart vorig jaar gemiddeld ruim 75.000 keer per dag ingecheckt tussen 20.00 uur en 04.00 uur. Vorige week was dat bijna 106.000 keer. Dat is af te leiden uit gegevens van Translink, waar alle OV-bewegingen worden gemeten.

Afgelopen week reisden er aanzienlijk meer mensen op zaterdagavond en zondagavond. In de gemeten week in maart was er geen verschil te zien tussen weekdagen en weekenddagen.

Het totale aantal incheckers in het openbaar vervoer daalde tijdens de eerste lockdown met 85 tot 90 procent ten opzichte van dezelfde periode voor corona, nu is dat zo'n 70 procent minder.

De gegevens van Translink en NDW sluiten niet precies aan op de uren dat de avondklok zal gelden, omdat er gerekend wordt in hele uren.

Avondklok en minder visite, dit zijn de maatregelen

wo, 20/01/2021 - 16:00

Het kabinet heeft het voornemen om in het hele land een avondklok in te stellen van 20.30 uur tot 04.30 uur. Dat heeft demissionair premier Rutte vanmiddag op een persconferentie bekendgemaakt, samen met een reeks andere verscherpingen. In dit artikel zetten we ze op een rij.

Over de avondklok benadrukte Rutte dat de Tweede Kamer nog moet instemmen, pas daarna wordt een definitief besluit genomen en wordt duidelijk of en wanneer de avondklok wordt ingevoerd. Dit Kamerdebat wordt morgen gevoerd. De avondklok wordt hierdoor niet vrijdag ingevoerd zoals het kabinet hoopte, maar zaterdag of zondag.

De voorgenomen avondklok houdt in dat je niet zonder geldige reden buiten op straat mag zijn en geldt in ieder geval tot het einde van de huidige lockdown, op dinsdag 9 februari. "Alle experts waarschuwen voor een derde golf. Daarom moeten we dit doen", zei Rutte. "Niemand staat hierbij te juichen."

De maatregelen rondom de voorgenomen avondklok op een rij:

Uitzonderingen

Als de avondklok zaterdag of zondag wordt ingevoerd, dan geldt die voor iedereen behalve voor mensen die onderweg zijn van en naar een vitaal beroep, zoals zorgpersoneel en politieagenten. Zij hebben een brief nodig van hun werkgever om dit aan te kunnen tonen.

Werkgevers hebben de komende dagen om voorbereidingen te treffen. Op de website rijksoverheid.nl komen modelverklaringen te staan die werkgevers kunnen invullen voor hun personeel. Op deze site staan overigens alle maatregelen verder uitgewerkt.

Mantelzorgers die tijdens de avondklok zorg verlenen die niet kan wachten, mogen hiervoor op pad. Ze moeten dan wel een verklaring voor noodzakelijke mantelzorg bij zich hebben, die is te vinden op mantelzorg.nl, de website van de vereniging.

Verder worden er uitzonderingen gemaakt bij calamiteiten, bij mensen die medische hulp verlenen aan mens of dier, voor mensen die in verband met een noodzakelijke reis onderweg zijn van of naar het buitenland, als je onderweg bent naar een uitvaart of in verband met een oproep van een rechter of officier van justitie. Dit moet je wel kunnen aantonen.

Ook krijg je een vrijbrief in het geval van een al gepland examen in het praktijkonderwijs, voortgezet onderwijs, beroepsonderwijs of hoger onderwijs. En ook voor gasten in een avondprogramma dat live wordt uitgezonden worden uitzonderingen gemaakt.

Hondeigenaren mogen nog wel naar buiten om in hun eentje hun huisdier aangelijnd uit te laten. Hardlopen is niet toegestaan tijdens de avondklok.

Supermarkten en afhaallocaties van horeca moeten de deuren sluiten rond 20.15 uur. Bezorgers van maaltijden mogen wel eten rondbrengen, mits ze een verklaring van hun werkgever kunnen laten zien.

Beperking thuisbezoek en rouwdiensten

Ook scherpt het kabinet het advies voor bezoek aan: ontvang in plaats van twee maximaal één persoon van 13 jaar of ouder per dag en ga maximaal één keer per dag ergens op bezoek. Deze regel gaat - in tegenstelling tot de avondklok - per direct in.

Ook voor deze aanscherping, vormen mantelzorgers een uitzondering.

Het aantal aanwezigen op een begrafenis of crematie gaat terug van 100 naar maximaal 50 personen. Deze maatregel gaat in vanaf aanstaande maandag, 25 januari.

De maatregelen voor thuisbezoek en rouwdiensten:

Vliegverbod vanuit VK, Zuid-Afrika en alle landen in Zuid-Amerika

Er komt een voorlopig vliegverbod vanuit het Verenigd Koninkrijk, Zuid-Afrika en het hele continent Zuid-Amerika. Dit vliegverbod moet komende zaterdag ingaan en gelden tot er een verplichte quarantainemaatregel van kracht is.

Er komt een quarantaineplicht van 10 dagen voor reizigers die Nederland binnenkomen. Daar moet de wet voor worden aangepast en dat duurt een paar weken. Tot die tijd geldt dus het vliegverbod.

Reizigers uit ander landen moesten al een negatieve PCR-test kunnen overleggen en daar komt nu de verplichting bij om een sneltest te laten doen.

Een vliegverbod, reisbeperkingen en quarantaineplicht:

Boete van 95 euro

Als mensen zonder geldige reden op straat zijn tussen 20.30 uur en 4.30 uur, dan riskeren ze een boete van 95 euro. Er komt geen aantekening in een strafblad. Het vervalsen van een verklaring, is "uiteraard een misdaad", aldus Rutte.

Reacties op de voorgenomen avondklok:

5615 nieuwe besmettingen: gemiddeld nog steeds daling

wo, 20/01/2021 - 15:25

Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 5615 nieuwe bevestigde coronabesmettingen gemeld. Dat zijn er 1292 meer dan gisteren.

Op woensdag en donderdag is de afgelopen maanden vaker sprake van een stijging van het aantal positieve tests. Mogelijk heeft dat te maken met het gegeven dat mensen zich gemiddeld minder vaak laten testen in het weekend en vaker vlak daarna.

Het aantal van 5615 nieuwe meldingen is hoger dan het gemiddelde van afgelopen week, toen er per dag gemiddeld 5462 mensen positief getest werden. Gemiddeld genomen daalt het aantal positieve tests, maar wetenschappers maken zich zorgen over de invloed van nieuwe coronamutaties.

2388 coronapatiënten in het ziekenhuis

In de ziekenhuizen nam de bezetting af. Er zijn dus meer patiënten uit het ziekenhuis ontslagen of overleden dan dat er werden opgenomen.

Er liggen nu 2388 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 2450), van wie 679 op de IC (gisteren: 683), meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS).

87 overleden covid-patiënten

Bij het RIVM werden 87 overleden covidpatiënten gemeld. Gisteren waren dat er nog 106. De afgelopen zeven dagen registreerde het RIVM gemiddeld 82 doden per dag, tegen 98 doden per dag een week eerder.

Hoe het aantal doden zich ontwikkelt, hangt mede af van het aantal besmettingen in verpleeghuizen. Er zijn nu 787 verpleeghuizen waar de afgelopen twee weken minimaal één coronabesmetting is vastgesteld. Een week geleden waren dat er 845. Op het hoogtepunt van de eerste coronagolf, op 15 april, waren er 828 verpleeghuizen met minimaal één besmetting.

Avondklok: deze groepen mogen straks nog wél naar buiten

wo, 20/01/2021 - 14:56

Als de Tweede Kamer ermee instemt, gaat zaterdag of zondag een avondklok in. In principe moet iedereen dan tussen 20.30 en 04.30 uur binnenblijven. Er zijn een paar uitzonderingen, voor mensen die:

"Niemand wil een avondklok, niemand staat erbij te juichen", zei premier Rutte vanmiddag in de persconferentie:

Minister moet stikstofuitstoot doorgetrokken A15 beter motiveren

wo, 20/01/2021 - 14:39

De Raad van State heeft een voorlopige streep gezet door het aansluiten van snelweg A15 op de A12 bij Arnhem. Bij het berekenen van de stikstofuitstoot heeft minister Van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat een rekenmodel gebruikt, waarin de uitstoot van het verkeer op meer dan 5 kilometer afstand van de weg niet wordt meegerekend.

Volgens de Raad van State zijn de berekeningen over de neerslag van stikstof in natuurgebieden daardoor mogelijk niet volledig. De minister krijgt een half jaar de tijd om haar besluit beter te motiveren of aan te passen, zo staat in een tussenvonnis. Daardoor ontstaat er opnieuw vertraging bij de aanleg van de weg, die eigenlijk in 2025 klaar had moeten zijn.

Van Nieuwenhuizen wil met het doortrekken van de A15 naar de A12 en het verbreden van beide wegen de files in de regio Arnhem/Nijmegen aanpakken. In 2017 nam haar voorganger het tracébesluit om de werkzaamheden mogelijk te maken. Tegen dat besluit zijn 44 bezwaren ingediend.

De Raad van State vindt dat de minister niet goed genoeg heeft gemotiveerd dat uit de berekeningen "volledig, precies en definitief" kan worden geconcludeerd dat er geen nadelige gevolgen zijn voor beschermde Natura-2000 gebieden in de buurt. Europese regels eisen dat wel. Het bezwaar van onder meer de Gelderse Natuur- en Milieufederatie is daarmee gegrond verklaard.

Gevolgen voor andere projecten

Het rechtscollege begrijpt niet waarom er bij het berekenen van de uitstoot van veehouderijen of scheepvaart wel gekeken wordt naar de neerslag op meer dan 5 kilometer afstand, en bij wegen niet. Het tussenvonnis kan volgens de Raad van State ook gevolgen hebben voor andere infrastructuurprojecten, waarbij dezelfde rekenmethode is gebruikt.

Verschillende Kamerleden zijn blij met de uitspraak. Zij denken dat ook omstreden projecten als Lelystad Airport en de verbreding van de A27 bij Utrecht een halt kunnen worden toegeroepen. Voor de laatste project moeten bomen gekapt worden op het landgoed Amelisweerd.

Een woordvoerder van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zegt dat de minister de uitspraak van de Raad van State bestudeert. "Het kabinet onderzoekt al of voor alle emissiebronnen (landbouw, verkeer, industrie) vastgesteld kan worden tot waar de depositiebijdrage van projecten berekend moet worden", laat ze in een verklaring weten.

Pagina's